TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG VÀ MÔI TRƯỜNG

Xã Côn Minh, tỉnh Thái Nguyên là địa phương vùng cao, thuộc vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh. Nhiều năm qua, người dân chủ yếu canh tác lúa và ngô theo phương thức truyền thống. Do đất đai manh mún, phụ thuộc nhiều vào thời tiết nên năng suất, hiệu quả kinh tế chưa cao, thu nhập của người dân còn thấp.

Mặc dù dưa chuột không phải là cây trồng mới của tỉnh Thái Nguyên và đã được nhiều địa phương sản xuất theo hướng hàng hóa, liên kết tiêu thụ mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhưng đối với nông dân xã Côn Minh đây là cây trồng hoàn toàn mới. Vì vậy, việc triển khai mô hình dưa chột theo chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm không chỉ nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân từ sản xuất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa.

Nhằm khai thác hiệu quả đất đai và nâng cao thu nhập, mô hình trồng dưa chuột liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm trong vụ hè thu được triển khai tại thôn Nà Buốc, thôn Quang Phong xã Côn Minh với quy mô gần 4 ha, với 25 hộ dân tham gia. Các hộ tham gia liên kết đều được hướng dẫn quy trình sản xuất từ làm đất, gieo trồng, chăm sóc đến áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Hợp tác xã Tài Lộc là đơn vị chủ trì liên kết đã chủ động lựa chọn loại giống phù hợp với từng mùa vụ và cung ứng cho người dân. Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, cây sinh trưởng tốt, quả đồng đều, mẫu mã đẹp.

Gia đình anh Hoàng Văn Toàn chăm sóc ruộng dưa chuột

So với cây lúa và cây ngô truyền thống, dưa chuột có nhiều ưu thế. Thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng 40–45 ngày đã cho thu hoạch, giúp quay vòng vốn nhanh và có thể sản xuất nhiều vụ trong năm. Trong khi đó, lúa và ngô có thời gian sinh trưởng dài hơn, giá trị thu nhập trên cùng diện tích còn thấp và chịu nhiều rủi ro do thời tiết.

Theo anh Hoàng Văn Toàn, Trưởng thôn Nà Buốc cũng là một trong các hộ tham gia mô hình: “Trồng dưa chuột mang lại giá trị kinh tế cao gấp 2–3 lần so với trồng lúa và ngô trên cùng diện tích. Không chỉ nâng cao thu nhập, mô hình còn giúp người dân mạnh dạn tiếp cận cây trồng mới, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất thay cho phương thức canh tác chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, đây cũng là hướng đi mới rất hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Điểm nổi bật của mô hình là giải quyết được bài toán đầu ra. Toàn bộ sản lượng dưa chuột đạt năng suất bình quân 40–50 tấn/ha được Hợp tác xã Tài Lộc thu mua theo hợp đồng liên kết với giá ổn định từ 8.000–10.000 đồng/kg. Sản phẩm sau thu hoạch được cung ứng cho Công ty Cổ phần Harimex và Công ty TNHH Sen (Ninh Bình), giúp người dân yên tâm đầu tư sản xuất, hạn chế tình trạng "được mùa mất giá" diễn ra nhiều năm nay.

Thành công bước đầu của mô hình không chỉ thể hiện ở năng suất và thu nhập tăng lên mà còn mở ra hướng phát triển mới về kinh tế nông nghiệp cho vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh. Từ một địa phương nhiều năm chỉ canh tác lúa, ngô, người dân xã Côn Minh đã mạnh dạn chuyển sang cây trồng có giá trị kinh tế cao theo chuỗi liên kết. Đây là cơ sở để tiếp tục nhân rộng mô hình, chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị cao hơn, góp phần nâng cao thu nhập, giảm nghèo và phát triển nông nghiệp hàng hóa trên địa bàn./.